मुखपृष्ठ » मनातले. » सामन्यांतली असामान्य माणसं

सामन्यांतली असामान्य माणसं

असामान्य माणस म्हटली म्हणजे आजच्या काळातली बाबा आमटे, कोल्हे दाम्पत्य, सिंधुताई वगैरे आठवतात.  अजूनही बरेच असतील.

अशा लोकांचं वर्णन करण्याचा मोह होतो. त्यांची तुलना सूर्याशी करावीशी वाटते किंवा असे म्हणता येईल कि मी करते नेहमी.

सूर्य तेजस्वी असतो. याच्या प्रकाशावर आपल्यासारखे किती जीव जगत असतात.पण म्हणून त्याच्या जवळ जाण्याच साहस कोणी करेल का? असामान्य लोकांच असच असत. जे खरच तत्त्वनिष्ठ, प्रामाणिक आणि पर्यायाने असामान्य असतात,  त्यांच्या असामान्यत्वाचा आदर, कौतुक आपण करू शकतो. पण त्यांच्या जवळ जाऊन ते चटके सोसण्याची ताकद, हिम्मत आपल्यात आहे का? सूर्य स्वतःही जळत असतो हे आपण विसरतो.

सूर्याचे तेज लेवून, मिरवून ग्रह गोल तेजस्वी होतात. निदान तसा प्रामाणिक प्रयत्न तरी करतात. पण आपण ते तरी करू शकतो का? असामान्याची थोडी तत्त्व घेऊन ती प्रामाणिकपणे जपण्याची क्षमता आपल्यात आहे का? अगदी साध तत्त्व खोट बोलू नये पण तेही १०० टक्के पाळता येईल का आपल्याला? अशी तत्त्व पाळणाऱ्या माणसाला समाज चक्क मुर्ख अशी उपाधी लावतो आणि समाजात मुर्ख ठरून राहण्यासाठी सुद्धा हिम्मत लागते. असामान्यत्त्व लागत.

तसच या लोकांबद्दल जेवढा आदर वाटतो तेवढंच किंवा जरा जास्तच कुतूहल आणि कौतुक मला या लोकांच्या जवळच्या लोकांच, नातेवाईकांच वाटत. सूर्य प्रकाश आणि दाह वाटताना  हे पाहत नाही कोण माझा आणि कोण परका. तो सर्वाना सारखाच. तसच हि लोक पण सर्वांसाठी सारखीच असतात. उलट जवळ असणाऱ्याला चटके जास्त बसतात.

लहानपणी बऱ्याच बोधकथा वाचल्या आहेत. त्यातली एक मला नेहमी आठवते. त्यातले बारीक तपशील हरवले पण बोध अजूनही ताजा आहे.

गौतम बुद्ध आणि अंगुली नावाच्या लुटारूची कथा आहे. बऱ्याच लोकांना माहित असेल.

तर अंगुली हा लुटारू वाटसरूंना लुटायचा आणि त्यांच्या हात पायांची बोटं कापून त्यांची माळ करून गळ्यात घालायचा. एकदा बुद्ध तिथून जात असताना त्याने त्यांना पण अडवले आणि त्यांची बोट कापण्याचा प्रयत्न केला. पण बुद्धांनी त्याला अडवून एक गोष्ट करायला सांगितली. त्याला सांगितले जाऊन झाडाची पानं तोडून आण. त्याने आणली आता सांगितले ती पुन्हा जोडून ये. तो म्हणाला ते कसं शक्य आहे. यावर बुद्ध म्हणाले, ‘ जर तुला ती पानं पुन्हा जोडता येणार नाहीत तर ती तोडण्याचा तुला काय अधिकार?’

या वाक्यात खूप काही आहे. ( असामान्यत्वाची ओळख म्हणजे त्यांनी बोलावे आणि त्यांची सुवचने व्हावीत. पण जर ऐकणारा तेवढा समर्थ असेल तर.  नाहीतर कितीही बोला पालथ्या धड्यावर पाणी अस होत.)

(आपण किती बोधकथा लहानपणी आवडीने वाचल्या असतील. पण त्यातल्या किती लक्षात आहेत आणि त्यातल्या किती आपण रोजच्या जीवनात उतरवतो हि विचार करण्यासारखी गोष्ट आहे.)

पण असामान्यत्व शोधायला दूरच कशाला जायला हव. नुसत ‘उघड्या’ डोळ्यांनी जरा आजूबाजूला पाहिलं कि आपल्या सारख्या सामन्यांत लपलेली असामान्य लोकं सहज नजरेस पडतात. स्वतःच्या तत्त्वांनी जगणारी. उगीच लोकांची भीड न बाळगणारी.  ज्यांच्यावर साधारणपणे विक्षिप्त असण्याचा शिक्का लागतो अशी.

मला पटतंय ना मग झाल तर. जगाची भीड का बाळगू? (पण ‘मला पटतंय ना’ याला conditions apply!! हे वाक्य सरसकट लागू होत नाही.  चांगल तेच पटल पाहिजे. वाईट गोष्टी पटता काम नये.

अशा लोकांची उदा सांगायचं म्हटलं तर काही सांगता येतील. पण त्याचं वर्णन करणं कठीण आहे. मागे सकाळ मध्ये ‘प्रेमसुख मुंदडा’ यांबद्दल वाचलं. मला या व्यक्तीत काहीतरी खास वाटलं खर. मी काही प्रत्यक्ष पाहिलं नाहीये त्यांना पण तरीही साधारण अंदाज लागतोच. कदाचित पुणेकरांना माहित असेल त्यांच्याबद्दल. शिवाय मागे सप्तरंग मध्ये एक लेख होता वसंत वसंत लिमये नावाच्या इसमाबद्दल. वाचण्यासारखा लेख होता. त्यावर पण एक पोस्ट लिहायची आहे. असो. पण तो ज्या व्यक्तीबद्दल होता त्या व्यक्तीपेक्षा त्या व्यक्तीचे वडिलच जास्त वेगळे वाटले. वेगळ व्यक्तिमत्त्व आहे. अभ्यासण्यासारख.

पुन्हा मागे मी काही पोस्ट लिहिल्या होत्या. ती माणस पण मला असामान्यच वाटली. फक्त ते जगासमोर येत नाही इतकच.  जमल्यास एक नजर टाका. माणुसकी , नीतिमत्ता.

( हल्ली अस झालं कि प्रत्यक्ष न पाहता पण काही अंदाज बांधता येतात लोकांबद्दल. लोकांना वाचण्याचा अनुभव दांडगा आहे ना म्हणून. छंद म्हणून जोपासला आहे. नजर फिरवली कि लोक वाचता येतात. तशी सवयच लागली आहे मला )

तुमचा अभिप्राय नोंदवा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदल )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदल )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदल )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदल )

Connecting to %s